Ana Sayfa Slider Blog Son Dakika

TÜRKİYE’YE 12.000 YIL YETEBİLECEK ENERJİ: TORYUM

TÜRKİYE’YE 12.000 YIL YETEBİLECEK ENERJİ: TORYUM 

Türkiye’nin madenler açısından zengin bir ülke olduğunu duymuşsunuzdur. Günümüzde daha çok bor rezervlerimizden bahsedilse de toryum rezervlerimiz bir hayli çoktur ve geleceğe enerji açısından yön verebilecek önemli bir kaynağımızdır.

  • 8 gram toryumla 100 yıl çalışan araba üretilebilir mi?
  • Gerçekten 12.000 yıllık elektrik enerjimizi karşılayabilir mi?
  • Dünya’daki toryum rezervlerinin %80’i Türkiye’de mi?
  • Türkiye’deki toryum rezervlerinin değeri 120 trilyon dolar mı?

Gelin hep birlikte inceleyelim.

 

İlk önce toryumu kısaca bir tanıyalım;

1828 yılında Jöns Jacob Berzelius tarafından bulunan bu elemente toryum adı verilmiştir, periyodik tabloda ise 90 numaralı element olmuştur.

Toryum doğada saf halde çok nadir olarak bulunsa da günümüzde birçok yerde hatta şuan bu yazıyı okuduğunuz yerde bile az miktarda bulunabilen bir elementtir. Toryum yaklaşık 60 mineralden oluşmaktadır. Genellikle monazit kumundan nitrik asit gibi maddeler sayesinde ayrıştırılarak elde edilmektedir. Bu saflaştırma işlemi çok maliyetli olduğundan pek fazla saf toryum üretilememektedir. Erime noktası 1862 derece olduğu için bazı roket, uçak ve uzay araçlarının malzemelerinde kullanılmaktadır.

Toryum, nükleer enerji olarak kullanılabilir mi?

Günümüzde nükleer santrallerde elektrik enerjisi ihtiyacı için radyoaktif olan uranyum ve plütonyum gibi elementler kullanılmaktadır. Uranyumun dünyada kalan ömrünün maximum 60 yıl olduğu söylenmektedir. Toryum rezervleri ise uranyum rezervlerinin 4 katıdır ve aynı zamanda santralde kullanıldıktan sonra uranyum yakıtının %90’ı atık olurken toryum yakıtının ise sadece %10’unun atık olması toryumun dünyaya uzun yıllar yeteceğini göstermektedir.

Toryum yakıtının ürettiği radyoaktif yakıtlar, uranyum atıklarına göre 10.000 kat daha az radyoaktiftirler, bu da toryum atıklarından nükleer silah yapılamayacağı anlamına gelmektedir. Uranyum atıkları milyonlarca yıl radyoaktif kalabiliyorken toryum atıkları en fazla 300 yıl radyoaktif kalabilmektedir.

1960’lı yıllarda uranyum yakıtlı nükleer santral kullanan birçok devlet toryum üzerine de çalıştı fakat kağıt üstünde olduğu kadar pratikte yapımı çok zorladı, bunun sonuca bu devletler yoluna tekrar uranyumla devam ettiler. Toryumun pratikte sıkıntı çıkarmasının nedenleri; doğada saf halde bulunamaması toryumun enerji olarak kullanılmasını hem zorlaştırıyor hem de açığa çıkan enerjiden elde edilen gelir maliyetini geçemiyordu.

Almanya, Hindistan, Çin gibi birçok ülke denediyse de başarılı olamadı fakat uzun uğraşlar sonucunda sadece ABD’de 1965 yılında sıvı toryum yakıtlı bir nükleer reaktör oluşturulmuştu. 5 yıl boyunca kullanılan bu reaktör sonradan rafa kaldırılmıştı fakat bu proje günümüzde ABD’nin yeniden gündemine girmiş ve toryum yakıtlı nükleer santral çalışmalarına başlamışlardır.

Şuan dünyada toryumu enerji kaynağı olarak kullanabilmek için çalışmalar yapan 10 ülke var, bu ülkeler; ABD, Çin, Rusya, Birleşik Krallık, Fransa, Japonya, Güney Kore, Norveç, Belçika ve Hindistan’dır.

Türkiye’nin dünyadaki toryum miktarının %70-80’ine sahip olduğunu duymuşsunuzdur. Fakat Türkiye, birçok yerel ve ulusal kaynaklara göre Hindistan’dan sonra %11 toryum miktarı ile dünyadaki en çok toryum rezervine sahip olan ikinci ülkedir. Türkiye’de bilinen rezervlerimiz; Eskişehir, Malatya, Kayseri, Sivas, Diyarbakır, Burdur ve Isparta’dadır.

Günümüzde de toryum hakkındaki en yoğun çalışmaları Hindistan yapmaktadır, bu gidişle 15-20 yıl içerisinde Hindistan’ın toryum ile elektrik enerjisini karşılayacağı düşünülmektedir.

Özetle toryum, nükleer enerji bakımından uranyuma göre daha çevre dostu ve az miktarlarıyla çok enerji açığa çıkaran bir elementtir. Şuan kağıt üstünde toryumla enerji elde etmek mümkünken pratikte hem maliyet hem de doğada saf halde bulunamaması gibi durumlar nedeniyle henüz pratiğe dökülememektedir. Dünya’daki birçok ülke bu alanda yatırımlar yaptığı için en geç 10-15 yıl içerisinde toryum yakıtlı nükleer santralleri görebileceğimiz öngörülmektedir.

 

Toryum santralleri ile 12.000 yıllık elektrik enerjimiz karşılanabilir mi?

Türkiye’deki toryum rezervinin 120 trilyon dolara tekabül ettiği söylense de Saf toryum oksidin kilogram değeri 80 dolar civarlarındayken saf toryumun kilogram değeri 5.000 dolar civarlarındadır. Türkiye’deki toryum yatakları ortalama 21/1000 oranında toryum oksit, 18.5/1000 oranında saf toryum içermektedir. Bunların piyasa değeri şuan yaklaşık 2 milyar dolar etmektedir. 120 trilyon dolar denmesinin sebebi ise 1 ton toryumun 1 milyon varil petrole eşdeğer bir enerji açığa çıkarmasıdır. Petrolün varilini 150 dolardan hesaplarsak bütün toryum kaynakları ise 2 milyar dolardan 120 trilyon dolara kadar çıkmaktadır. Fakat toryumdan çıkan enerjiyi aslında sadece saf toryumdan elde edebildiğimiz için toryum oksidi bu hesaplamadan çıkarmalıyız, o zamanda elimizdeki toryumun petrole göre fiyatı yaklaşık 3 trilyon dolar etmektedir.

Toryum santralleri sadece fiyatı olarak değil aynı zamanda Türkiye’ye elektrik gücü olarak da çok büyük kazançlar getirecektir. Mesela;

Türkiye her geçen yıl elektrik kullanımını arttırmaktadır. Eğer böyle devam ederse ilerleyen yıllarda ülkemiz birçok açıdan zorlanacaktır. Bu zorlukları bertaraf edebilmek için nükleer santral kullanmamız gerekmektedir. Şuanda dünyada nükleer santrallerde uranyum kullanılmaktadır fakat uranyum kullanıldıktan sonra %90’ı radyoaktif atık olduğundan sadece %10’luk kısmı enerji olarak kullanılabilmektedir. Toryum ise kullanıldığında %10 az radyoaktif atık ve %90 enerji açığa çıkarmaktadır.

Aralarındaki enerji miktarlarını kıyaslamak istersek 1 gigawatt enerji için 1 ton toryum, 200 ton uranyum veya 3.500.000 ton kömüre ihtiyaç vardır.

Türkiye’nin 90 gigawatt’lık elektrik enerjisini uranyum rezervleri ile karşılarsak ülkeye 1 yıl bile yetmezken sahip olduğumuz toryum rezervleri ile tam 12.000 yıl boyunca ülkemizin elektrik ihtiyacını karşılayabileceği söylenmektedir. Hatta sadece Türkiye’de bulunan toryum rezervi ile tüm dünyanın elektrik ihtiyacı 100 yıl boyunca karşılanabilmektedir. Tabi şuan için pratikte toryum nükleer santrali kurulamadığından bu sayılar sadece teoriden ibaret kalmaktadır.

Sadece elektrik enerjisi olarak değil, 8 gram toryum yakıtı ile 100 yıl gidebilecek araçların teoride yapılabileceği de söylenmiştir fakat günümüz teknolojisi toryumu işleyip kullanacak seviyelere gelemedi.

 

Toryumu enerji açığa çıkarabilmek için nasıl kullanabiliriz?

Toryumu enerji olarak kullanmanın 3 yöntemi var. Birincisi, geleneksel santrallere %95 toryum ile %5 uranyum ya da plütonyum eklemek. Hemen hemen 5 yıl içerisinde bu sistemin kullanılacağı öngörülüyor. İkincisi, erimiş tuz olarak adlandırılan reaktör tiplerini inşa edip kullanmak. Bu sistem birinciye göre daha güvenli olsa da dünyanın bu teknoloji ile 10-15 yıl sonra tanışması bekleniyor. Üçüncüsü ise proton hızlandırıcısı yöntemi. En güvenli sistem olmasının yanında yaklaşık olarak 15-20 yıl sonra devreye gireceği düşünülüyor.

 

Biz bu konuda neler yapabiliriz?

Dünya üzerinde şu anda bu sistem hala kullanıma geçmediği için bu konuda çalışmalar ve araştırmalar yapabilmek için asla geç değil, evimizde bir proton hızlandırıcı inşa edemesek de hepimiz toryumun enerji açısından gelecekte dünyayı değiştirebilecek önemli faktörlerden biri olacağını bilmeliyiz.

Teorideki bilgiler pratiğe dönüşürse Iron Man filmindeki gibi bir zırh tasarlayabilir, birkaç gram yakıtla 100 yıl gidebilen araçlar üretilebilir, uçak ve roket gibi sistemler daha uzun ve hızlı bir yolculuk gerçekleştirebilir. Kim bilir, belki de Elon Musk’un hayalini kurduğu insanlığı gezegenler arası bir tür yapma projesi de toryum enerjisi sayesinde bir gün gerçek olabilir.

 

Yazdığım diğer makaleleri incelemek isterseniz;

 

 

KAYNAKÇA

Ayhan Tarakcı. “Toryum Nedir? Ne Değildir?”. Erişim: 16 Ocak 2021. https://www.youtube.com/watch?v=l2sEc-Tc6Hc.

 

Kıyam. “Bütün Detaylarıyla Toryum Gerçeği – Kanalda En Çok Sorulan Konu”. Erişim: 16 Ocak 2021. https://www.youtube.com/watch?v=s40CrgS55J4&t=788s.

 

TÜRKİYE ATOM ENERJİSİ KURUMU. “Toryum”. Erişim: 16 Ocak 2021. https://www.taek.gov.tr/tr/2016-06-09-00-43-55/162-nukleer-yakit-cevrimi/1071-toryum.html.

 

RESİM KAYNAKLARI;

https://encrypted-tbn0.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcRYhtV840DPsvpDpObxRyCTPd-gl8oNh88TSw&usqp=CAU

 

https://encrypted-tbn0.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcSmOYGmxC_GZT_HnrUhrMl6f-HfdantMUyMJA&usqp=CAU

 

https://encrypted-tbn0.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcR0xJb5OTM3Oppak15RX4qYMiFnaW0l-HaCSA&usqp=CAU

 

Avatar
Fatih Naim Türkel
• Kendimi geliştirmek için araştırmalar yapıyorum ve öğrendiğim bilgileri makale olarak paylaşıyorum. • Kütahya Dumlupınar Üniversitesi'nde Elektrik-Elektronik Mühendisliği 2. Sınıf öğrencisiyim. • B1+ seviyesinde ingilizce biliyorum. • Yazılıma ilgiliyim; pyhton, C++ dilleri ile birlikte görüntü işleme üzerine çalışıyorum, ayrıca unreal engine 4 kullanımı, temel siber güvenlik komutlarını ve blueprint yazılımını biliyorum. • Arduino kullanımını biliyor ve projeler geliştiriyorum. İnsansız hava araçları ve roketler üzerine çalışıyorum, yarışmalara katılıyorum.
http://www.linkedin.com/in/fatih-naim-turkel

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir